زندگی

انقلاب بدون رنگ

برمك بهره مند

نگاه جامعه جهانى به ازبكستان جلب شده است. به سه علت: يكى اين كه مى گويند حكومت ازبكستان بيش از ۷۰۰ مسلمان را به قتل رسانده است. دوم اين كه، ازبكستان متحد آمريكا در جنگ با تروريسم است. سوم اين كه، ازبكستان در قلمرو سابق اتحاد جماهير شوروى قرار گرفته است. جايى كه در دو سه سال اخير، چند انقلاب رنگارنگ را تجربه كرده و حالا در ازبكستان هم بوى انقلاب مى آيد.
جريان از اين قرار است كه جمعه (۲۳ ثور) عده اى از مسلمانان كه به محاكمه ۲۳ بازارى مرتبط با يك گروه مسلمان اعتراض داشتند به زندانى در انديجان، شهرى مرزى در شرق ازبكستان، يورش بردند. در پى يورش، هزاران نفر نيز در ميدان اصلى شهر تجمع كردند. نيروهاى حكومتى براى فرونشاندن يورش به روى تظاهركنندگان آتش گشودند. احزاب مخالف ازبكستان و ناظران حقوق بشر مى گويند كه حداقل ۷۴۵ نفر در جريان اين سركوب كشته شده اند. اما رشيد كديرف دادستان كل كشور اين آمارها را رد كرده است. آمار رسمى دولت حكايت از آن دارد كه ۱۶۹ نفر در انديجان كشته شده اند كه ۳۲ نفر آنها جزء ارتش و بقيه تروريست بوده اند. در حالى كه اسلام كريم اف رئيس جمهور ازبكستان كنار كديرف ايستاده بود، او به خبرگزارى آسوشيتدپرس گفته است تنها تروريست ها هدف نيروهاى دولتى قرار گرفته اند.
خبرنگارها را به محل واقعه راه نمى دهند. كريم اف مى گويد دليلش حفظ امنيت جان خودشان است.
سازمان پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) و اتحاديه اروپايى به سازمان ملل متحد پيوسته اند و دارند به ازبكستان فشار مى آورند كه يك هيات تحقيق  و تفحص بين المللى از صحنه كشتار بازديد كند. اسلام كريم اف رئيس جمهور كشور مى گويد همه كشته شدگان تروريست  بوده اند. همان تروريست هايى كه دشمن آمريكا و معيارهاى غربى نيز هستند. همان تروريست هايى كه ازبكستان به عنوان يكى از متحدان صميمى آمريكا سعى دارد آنها را نابود كند.
آمريكا دولت ازبكستان را دوست دارد
ازبكستان در جنگ با تروريست ها به آمريكا كمك كرده  است. جنگ ازبك ها با تروريست هاى افغان (گروه طالبان) يكى از اولين اقداماتى بود كه باعث شد تا روابط ازبكستان و آمريكا پا بگيرد. تا آنجا كه اسلام كريم اف رئيس جمهور ازبكستان در بهار ۲۰۰۲ ميلادى راهى كاخ سفيد شد تا آنجا كه عبدالعزيز كميل اف وزير امور خارجه ازبكستان در هفتم ژوئن ۲۰۰۱ ميلادى در پنتاگون با پل ولفوويتز معاون وزير دفاع آمريكا (يكى از تندروترين نومحافظه كارها) ديدار كرد. تا آنجا كه روزنامه آمريكايى سانفرانسيسكو كرانيكل در شماره اول ماه مه ۲۰۰۵ (حدود ۲۰ روز پيش) نوشت، شواهد رو به افزايشى وجود دارد كه آمريكا دارد متهمان ترور را براى بازداشت و بازجويى به ازبكستان يعنى جايى مى فرستد كه بنا بر گزارش هاى وزارت امور خارجه آمريكا و سازمان هاى حقوق بشر يكى از بدترين سابقه هاى آزار زندانيان را دارد.
ايالات متحده پس از سپتامبر ۲۰۰۱ پايگاه  نظامى در ازبكستان داير كرده و جنگنده هاى آمريكايى در خاك اين كشور نشست و برخاست مى كنند. بيش از نيم ميليارد دلار آمريكايى نيز به خزانه دولت آقاى كريم اف واريز شده تا اين كشور ضريب امنيتى در مرزهاى خود را افزايش دهد. در روزهاى اخير، آخرين واكنش به كشتار ازبكستان اين بوده كه آمريكا اعلام كرده فعاليت هاى نظامى خود در ازبكستان را به شكلى محدودتر ادامه خواهد داد. اما فعاليت ها به هر حال، ادامه خواهد داشت.آمريكا دولت فعلى ازبكستان را دوست دارد به رغم اين كه دولت ازبكستان دولتى خشن است. سازمان هاى حقوق بشر هم مى گويند كه دولت ازبكستان حقوق بشر را زير پا مى گذارد. برخى ها هم خبر مى دهند كه هزارها زندانى سياسى در زندان هاى اين كشور در بازداشت به سر مى برند.
انقلاب بدون رنگ
آشوب در ازبكستان با انقلاب هاى گرجستان و اوكراين متفاوت است. در انقلاب هاى گرجستان و اوكراين كه در اولى ادوارد شواردنادزه حكومت را بدون خونريزى تحويل مخالفان غرب گرا داد و در دومى ويكتور يانوكوويچ طرفدار كرملين از خير قدرت گذشت، محرك اصلى براى به پا خاستن توده ها، دستيابى به معيارهاى غربى مثل آزادى هاى اجتماعى و اقتصاد آزاد بود. اين انقلاب ها از سوى افرادى به عنوان انقلاب هاى دموكراتيك معروف شدند و از سوى افرادى ديگر، مورد سوءظن قرار گرفتند كه اين انقلاب ها دارد در يك گستره جغرافيايى رخ مى دهد كه پروژه هاى هژمونيك سياست بين الملل آمريكا را در خود جا داده است.اين كشورها انقلاب هايى را تجربه كردند كه در فرآيند آن قدرت به دست متحدان آمريكا افتاد. انقلابى با تبليغات گسترده جهانى با رنگ هاى صورتى در گرجستان و نارنجى در جمهورى اوكراين. در ازبكستان اما اين مسلمانان هستند كه در اعتراض به زندانى شدن چند بازارى كشور را ناآرام كرده اند. در ازبكستان اين مرزنشينان هستند كه تعداد معدودى از آنها در خيابان هاى تاشكند تظاهرات مى كنند كه به خاطر كشيدن يك ديوار مرزى خانه هايشان دارد خراب مى شود. ازبك هاى مسلمان اما حمايت هاى دست و دل بازانه غرب را ندارند. علاوه بر آن، با سركوب مداوم مخالفان كه سال ها ادامه داشته، مردم قادر نيستند تظاهرات هاى ميليون نفرى ترتيب بدهند و خاطره كسانى كه يكبار زندان هاى ازبكستان را تجربه كرده اند، تا آنجا كه گزارش هاى بين المللى حقوق بشر نشان مى دهد، سكوت را ترغيب مى كند تا طغيان.بنابراين بسيار بعيد به نظر مى رسد كه تظاهراتى مثل آنچه در اوكراين يا گرجستان رخ داد، در ازبكستان نيز روى بدهد يا كريم اف كه مى گويند اعتنايى به حقوق بشر ندارد، حكومت را دو دستى تقديم كسانى بكند كه آنها را يكصدا با آمريكا تروريست مى نامد. در اعتراض به كشتار هفتصد هشتصد نفره انديجان، سه شنبه، چهار روز پس از واقعه انديجان ۵۰ نفر جلوى سفارت آمريكا در تاشكند جمع شدند و حمايت آمريكا از دولت كريم اف را محكوم كردند. گاردين در گزارشى با عنوان قتل عام دارد كار دولت كريم اف را تمام مى كند به نقل از اختام شيمردانف عضوى از يك گروه كوچك مخالف دولت نوشت: ما مى خواهيم كه آمريكا، ازبكستان را فقط به عنوان يك پايگاه نظامى در جنگ خود با ترور در نظر نگيرد. بلكه به عنوان كشورى به ما نگاه كند كه مردم آن خواستار آزادى و حقوق بشر هستند.